Baker Kisti: Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi
Baker kisti, diz eklem sıvısının dizin arka-iç bölümünde birikmesiyle oluşan iyi huylu bir popliteal kisttir. Menisküs yırtığı, diz kireçlenmesi ve kıkırdak hasarı gibi eklem içi sorunlara eşlik edebilir. Küçük kistler belirti vermeyebilir, büyüyen kistler ise diz arkasında şişlik, dolgunluk, ağrı ve dizi bükmede zorlanmaya yol açabilir. Baker kisti tedavisi, kistin oluşturduğu şikâyetlere ve altta yatan diz sorununa göre planlanır. Fizik tedavi, uygun dizlik kullanımı ve seçilmiş hastalarda ultrason eşliğinde kistin boşaltılması değerlendirilebilir.
İçindekiler:
Baker Kisti Nedir?
Baker kisti, diz arkasında oluşan, eklem içi patolojilere eşlik eden sinovyal sıvı birikimine bağlı gelişen, iyi huylu, içi sıvı dolu kisttir. Diz arkasında oluşan kitlelerin en sık görülenidir. Normal fizyolojik bir bursanın inflamasyonu değildir. Eklem içinde fazla sıvı üretimi, sinovit oluşması ve basınç artışına bağlı bu sıvının diz arkasına göllenmesi ile oluşur.
Diz arkasına biriken bu sıvı kendisine kapsül oluşturur. Gastroknemius kası ve semimembranozus kası arasında biriken bu sıvı, hastalığın derecesine göre farklı boyutlarda görülebilir. Eklem içinde menisküs yırtığı ve kıkırdak hasarı gibi lezyonlar olmasa bile dizin yoğun kullanıldığı ve diz içi basıncın arttığı durumlarda da karşımıza çıkabilir. 1-2 cm’den 10-15 cm boyutlara kadar ulaşabilir.
Baker Kisti Nedenleri
Bilinen en sık sebep menisküs yırtıklarıdır. Diz kireçlenmesi, kıkırdak hasarları, eklem içi bağ yaralanmaları Baker kistine yol açabilir. Diz eklemini fazla zorlayan sporcularda herhangi bir eklem içi hasar olmadan da görülebilir. Romatolojik hastalıklarda sinovit ataklarının sonucunda görülebilir.
Oluşmasında sorumlu mekanizma eklem içi basınç artışıdır. Eklemden dışarıya, diz arkasına tek valf sistemi vardır. Eklem sıvısı kapakçıktan dışarı çıkabilir ancak geri dönemez. Toplardamarlardaki benzer valf mekanizması vardır. Basınç artarsa diz arkasına kaçak oluşur.
Baker Kisti Belirtileri
En sık belirti ağrı, ikinci en sık belirti ise ele gelen şişlik ve yumrudur. Çoğu zaman kist küçükse hasta diz ağrısı için doktora başvurur. Doktor MR ister ve Baker kisti görülerek MR’da raporlanır. Ancak çoğu zaman sorun, ağrıya neden olan hastalığın Baker kistinin de sebebi olmasıdır. Hasta diz ağrısı ile başvurur, menisküs yırtığına ek olarak görülür.
Bazen de kist yeterince büyümüşse, 7–8 cm’nin üstüne çıkmışsa diz arkasında kitle olarak ele gelir. Hastalar bunu genelde diğer dizle karşılaştırınca fark eder. Diz büküldüğünde diz arkasındaki şişlik fleksiyona engel olur.
Menisküs Yırtığı İlişkisi
Menisküs yırtıkları dizde ağrı yapmaya başlamışsa eklem içinde reaksiyon olarak sıvı artışı olur. Sinovit atağı dediğimiz bu durumda basınç artar ve Baker kistinin en sık sebebidir. Baker kisti görülen tüm olgularda menisküs muayenesi ve MR tetkiki görülmelidir.
Diz Kireçlenmesi İlişkisi
Diz kireçlenmesi, menisküs yırtığından sonra Baker kistinin ikinci en sık sebebidir. Diz kireçlenmesi olan hastaların %99’unda Baker kisti vardır. Baker kisti neden değil, bir sonuçtur. Diz kireçlenmesi olan hastada Baker kisti değil, kireçlenme tedavisi uygulanır. Kireçlenmenin derecesi ve Baker kistinin büyüklüğü arasında doğrudan bir ilişki yoktur.
Baker Kistine Ne İyi Gelir?
Baker kistinin boşaltılması gerekmez. Eğer çok büyükse, diz fleksiyonuna engel oluyorsa küçülmesi amacıyla boşaltılabilir. Kist yeterince büyükse, cilt altında hissediliyorsa direkt boşaltılabilir. Kist el muayenesi ile hissedilmiyorsa USG eşliğinde boşaltılmalıdır.
Sadece kist boşaltılırsa tekrarlama olasılığı %50’nin üzerindedir. Boşaltıldıktan sonra içine kortizon iğnesi yapılırsa tekrarlama ihtimali çok azalır. Tekrarlasa da daha küçük boyutlarda geri gelir. Kist boşaltılıyorsa beraberinde eklem içi enjeksiyonlar, fizik tedavi ve dizlik gibi ek destek tedavileri yapılabilir.
- Buz Tedavisi
- Ağrı Kesici Tabletler
- Ödem Giderici Jel Ve Kremler
- Dizlik
- Fizik Tedavi
- Uygun Hastada Kistin Boşaltılması
Baker Kisti Tedavisi
Baker kistine yol açan altta yatan patoloji teşhis edilmelidir. Detaylı fizik muayene ve radyolojik görüntüler sonucu menisküs ve kıkırdaklar değerlendirilir. Diz kapağı kayması, dizilim bozuklukları ve kireçlenme açısından bakılır. Baker kistine yol açan hastalık tedavi edilirse Baker kisti zamanla küçülür. Baker kisti patlamadığı sürece ağrı yapmaz.
Kistin tedavisi gerekmez. Altta yatan eklem içi hastalığın tedavisine odaklanılmalıdır. Örneğin, menisküs yırtığına eşlik eden Baker kistinde tedavi, menisküsün diz artroskopisi ile dikilmesidir. Diz kireçlenmesine eşlik eden Baker kistinin tedavisi total diz protezi ameliyatıdır.
Dizlik Kullanımı
Açı ayarlı dizlikler, menteşeli dizlikler, patella destekli, açılıp kapanan dizlikler işe yaramaz. Basınçlı, örme, elastik dizlikler kisti küçültür. Üç hafta boyunca tam gün takılması, daha sonra ihtiyaca göre azaltılması gereklidir. Tedavide tek başına dizlik yeterli değildir. Altta yatan hastalığın tedavisine ek olarak yapılmalıdır. Dizlik, ölçü alınarak takılmalıdır.
Eğer küçük numara alınırsa turnike gibi dizi sıkar ve diz altı şişmesine yol açar. Büyük numara alınırsa yeterli basınç oluşturmaz ve işe yaramaz. Klinik deneyimlerime göre hastaların yaptığı en sık hata, daha ucuz olsun diye internetten uygun olmayan dizlikler almaktır. Bu dizlikler hastaya daha çok zarar verir. TSS ve ÖSS sigortaları bu dizlikleri karşılar ve reçete ile hastalar ücretsiz olarak alabilirler.
Fizik Tedavi
Baker kisti fizik tedavi ile dolaylı yoldan düzelebilir. Örneğin, altta yatan hastalık fizik tedavi ile düzeltilir. Zamanla diz içi basınç azalır ve Baker kisti küçülür. Kondromalazi patella ve erken evre menisküs dejenerasyonunda sadece kuadriseps kası kuvvetlendirilir. Kuadriseps kası fizik tedavi ile kuvvetlendirilirse diz içine binen yük azalır.
Zamanla diz içi basınç azalır. Baker kisti iyileşir. Baker kisti gastroknemius ve semimembranozus tendonları arasında oluşur. Hamstring ve gastroknemius kaslarının gerdirilmesi, esnetilmesi de Baker kistini küçültür.
Tekrarlar mı?
Kansere Döner mi?
Nasıl Küçülür?
Ameliyat Gerekli mi?
Enjeksiyon Tedavisi?
Yazar: Doç. Dr. Yakup Alpay
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı


