Diz Kapağı Çıkığı: Nedir? Neden Olur? Belirtileri?

Diz kapağı çıkığı, patellanın normal yerinden çıkarak dizin dış tarafına kaymasıyla oluşan ciddi bir diz yaralanmasıdır. Özellikle tekrarlayan çıkıklarda yalnızca bağ yaralanmaları değil, altta yatan kemik dizilim bozuklukları da değerlendirilmelidir. Doğru radyolojik analiz, uygun cerrahi planlama ve hastaya özel tedavi yaklaşımı sayesinde tekrar çıkık riski azaltılır, kıkırdak hasarı önlenir ve diz fonksiyonları korunur.

Diz Kapağı Çıkığı Nedir, Neden Olur?

Diz kapağı çıkığı; habitüel, rekürren, travmatik veya konjenital nedenlerle gelişebilir. Patella kemiğinin patellofemoral eklemdeki normal yerinden ayrılarak dizin dış (lateral) tarafına kaymasına diz kapağı çıkığı denir.

Klinik uygulamada en sık spor yaralanmaları sonrası gelişen ve MPFL (Medial Patellofemoral Ligament) yaralanmasının eşlik ettiği travmatik diz kapağı çıkıkları görülmektedir. İkinci hasta grubu ise özellikle ergenlik sonrasında ortaya çıkan, altta yatan kemik yapısal bozukluklarına bağlı tekrarlayan diz kapağı çıkıklarıdır. Travma sonrası bağ kopmalarına bağlı olarak da diz kapağı çıkığı gelişebilir.

Diz Kapağı Çıkığı Belirtileri Nelerdir?

En sık görülen belirtiler ağrı, şişlik, diz içerisinde kanama (hemartroz) ve dizde şekil bozukluğudur. Bazı hastalar acil servise diz kapağı çıkık pozisyonda başvururken, bazı hastalarda diz kapağı kendiliğinden yerine oturabilir. Özellikle akut vakalarda diz içerisinde hematom ve eklem içinde kopmuş kemik-kıkırdak parçaları görülebilir. Diz kapağı yerine oturduktan sonra hastalar genellikle erken dönemde üzerine basarak yürüyebilir. Diz kapağı çıkığı yürümeye engel değildir ancak dizi büküp açmak ağrılıdır.

Diz Kapağı Çıkığı Teşhisi Nasıl Konulur?

Hasta çıkık pozisyonda başvurmuşsa klinik muayene ile tanı kolaylıkla konulur. Röntgen ile çıkık görüntülenerek tanı doğrulanır. Eğer hasta diz kapağı yerine oturduktan sonra başvurmuşsa öykü, fizik muayene ve radyolojik bulgular birlikte değerlendirilir.

Tanjansiyel grafilerde patellanın lateralize olduğu görülebilir. Manyetik rezonans (MR) görüntülemede MPFL bağ yırtığı, patellanın troklear oluğa simetrik oturmaması ve femurun lateral kondilinde kemik iliği ödemi saptanabilir. Tüm klinik ve radyolojik bulgular birlikte değerlendirilerek kesin tanı konulur.

Diz Kapağı Çıkığında Tedavi Yaklaşımı ve Yönetimi

Bu konuda yıllardır spor cerrahisi merkezleri arasında görüş farklılıkları bulunmaktadır. Ancak kliniğimizin cerrahi deneyimi ile güncel bilimsel literatür birlikte değerlendirildiğinde uyguladığımız tedavi algoritması aşağıdaki gibidir.

Travmaya bağlı ilk diz kapağı çıkığında altta yatan kemik deformitesi bulunmuyorsa öncelikle eklem içi değerlendirilmelidir. Eklem içerisinde kopmuş kemik veya kıkırdak parçası, serbest fragman ya da eklem faresi yoksa ve patella santralize ise dizlik, fizik tedavi ve rehabilitasyon ile ameliyatsız takip tercih edilebilir.

ncak eklem içinde kopmuş kemik veya kıkırdak parçası varsa artroskopik olarak çıkarılması gerekir. Gerekli hastalarda akut MPFL tamiri ile birlikte artroskopik serbest cisim çıkarılması uygulanabilir.

İkinci senaryoda tekrarlayan diz kapağı çıkığı mevcutsa ve altta yatan kemik deformitesi bulunmuyorsa MPFL rekonstrüksiyonu planlanır. Tendon grefti kullanılarak yeni bir MPFL bağı oluşturulur. Eğer femoral anteversiyon artışı, valgus deformitesi veya TT-TG mesafesinde artış gibi kemik deformiteleri mevcutsa bunların da düzeltilmesi gerekir. Bu durumda kemik düzeltici osteotomiler ile birlikte MPFL rekonstrüksiyonu aynı seansta uygulanır.

En başarısız sonuçlar, altta yatan kemik deformitesi düzeltilmeden yalnızca MPFL rekonstrüksiyonu yapılan hastalarda görülmektedir. Hastanın anatomik özelliklerine göre 10-15 farklı cerrahi kombinasyon planlanabilir. Hastanın ihtiyacı olan düzeltici osteotomilerden kaçınılmamalıdır.