Omuz Kas Yırtığı (Rotator Cuff): Nedir? Tipleri ve Tedavisi

Omuz kas yırtığı (rotator cuff), omuz çevresindeki tendonların kısmen veya tamamen yırtılmasıyla gelişen, ağrı ve güç kaybına neden olan yaygın bir omuz hastalığıdır. Erken tanı ile parsiyel yırtıklar ameliyatsız takip edilebilirken, tam kat ve retrakte yırtıklar omuz artroskopisi ile zamanında onarılmalıdır.

Omuz Kas Yırtığı (Rotator Cuff) Nedir?

Omuz eklemi çevresinde bulunan ve dinamik harekete katkıda bulunan 4 adet kas vardır. Bu kas grubuna rotator manşet ya da rotator cuff denir. Omuz başını çevreler ve iç-dış rotasyon ile abdüksiyon hareketini sağlar. Bu kas grubunda travma veya yoğun kullanıma bağlı dejeneratif yırtıklar görülebilir.

Omuzu yana açmaya yarayan supraspinatus yırtıkları en sık görülen yırtıklardır. Parsiyel yırtık, tam kat yırtık veya masif retrakte yırtık şeklinde karşımıza gelebilir.

Omuz Kas Yırtığı Belirtileri

Omuz hareketlerindeki kısıtlılık ve ağrı en önemli klinik bulgulardır. Hastalar gece ağrısı ile başvurabilir. Özellikle gece üzerine yatmakla oluşan ağrı sorgulanmalıdır. Hastalar gece ağrı ile uyanabilir veya sabah uyandıklarında ağrı hissedebilirler. Muayenede hastanın aktif hareketi kısıtlanmıştır ancak pasif olarak omuz eklemi hareket ettirilebilir.

Supraspinatus yırtığında omuzu yana açma özellikle kısıtlı ve ağrılıdır. Subskapularis yırtığında ise iç rotasyon kısıtlı ve ağrılıdır. Fizik muayene ile bu kas fonksiyonları ayrı ayrı değerlendirilir.

Omuz Kas Yırtığı Teşhisi

Hasta öyküsü sorgulandıktan ve fizik muayene yapıldıktan sonra ön tanı oluşur. Daha sonra radyolojik olarak MR ile tanı netleştirilir. Fizik muayenede yırtık olup olmadığı yüksek olasılıkla belirlenebilir. Ancak MR ile yırtığın tipi, büyüklüğü ve tedavi seçenekleri değerlendirilir. Parsiyel yırtık, tam kat yırtık veya retrakte yırtığın retraksiyon miktarı MR’da ölçülür.

Omuz Kas Yırtığı Tipleri ve Tedavisi

Rotator cuff tendon yaralanmalarında parsiyel yırtıklarda öncelikle ağrıyı kontrol altına almak için ameliyatsız yöntemler denenebilir. Ancak tam kat yırtıklar ve retrakte masif yırtıklar mutlaka tamir edilmelidir. Retraksiyon miktarı artarsa yırtık tamir edilemeyen bir duruma dönüşebilir ve omuz kireçlenmesine yol açabilir.

Yırtık küçükken tamir etmek çok daha kolaydır. Retraksiyon, yırtılmış tendonun büzüşerek geri kaçmasıdır. Önce parsiyel yırtık gelişir ve tendonun bir kısmı sağlam kalır. Sağlam bölüm çalışıyorsa hareketler korunabilir ancak sağlam bölüme daha fazla yük bindiği için ağrı artabilir.

Tedavi edilmezse zamanla tam kat yırtığa dönüşebilir. Tam kat yırtıklarda kas çalıştıkça tendon geriye çekilir. Geri kaçmamış tam kat yırtıklar kemiğe yeniden tutturularak tamir edilir. Yaklaşık 2-3 cm geri kaçmış ileri olgularda tendon gergin şekilde tamir edilebilir ancak iyileşme süreci daha zor olabilir. Özetle küçük parsiyel yırtıklar fizik tedavi ile takip edilirken tam kat ve retrakte yırtıklar gecikmeden tamir edilmelidir.

Omuz Kas Yırtığı Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Genellikle 3-4 adet delikten kamera ile yapılan kapalı bir ameliyattır. Önceden açık yöntemle tamir uygulanırken günümüzde teknolojinin gelişmesiyle birlikte minimal invaziv yöntemler tercih edilmektedir. Omuza bir delikten kamera yerleştirilir. Yırtığın tipi görüntülenir ve tamir planlaması yapılır. Diğer artroskopi portallerinden ankor adı verilen dübeller kemiğe yerleştirilir.

Dikiş ipleri tendonun içinden geçirilir ve tamir aletleri yardımıyla tendon yeniden kemiğe tutturulur. Tendon-kemik temasının fazla olması iyileşmeyi kolaylaştırır. Bu nedenle kemiğin hazırlanması ve tendonun yırtık ucunun canlandırılması önemlidir. Çift sıra tamir yöntemleri mekanik olarak daha stabil olduğu gibi tendon-kemik temas yüzeyini artırarak iyileşmeye katkı sağlar.

Omuz Kas Yırtığı Ameliyatı Sonrası İyileşme

Hastane yatışı genellikle 1 gündür. Yaklaşık 15 gün sonra dikişler alınır. 2-3 günde bir pansuman yapılır. Ameliyat sonrası el bileği ve dirsek hareketlerine hemen başlanır. Omuza pasif hareketler 3. haftada başlanır. Özellikle salınım hareketleri yapışıklık gelişmemesi için hastaya öğretilmelidir.

Askı toplam 3 hafta tam zamanlı kullanılır. 3-6 hafta arasında hasta gün içinde kolunu askıdan çıkarır ve doktorun gösterdiği hareketleri uygular. Bu süreçte fizik tedavi başlamış olur. Omuz askısı 6. haftadan itibaren özel bir durum yoksa bırakılır. İlk 1-2 ayda önemli iyileşme sağlanır ancak tendonun tam dayanıklılığa ulaşması 3-4 ayı bulabilir.