Diz Kireçlenmesi (Gonartroz): Nedir? Neden Olur? Ameliyatı?

Diz kireçlenmesi (gonartroz), diz eklemi kıkırdağının zamanla aşınması sonucu gelişen ilerleyici bir eklem hastalığıdır. Ağrı, hareket kısıtlılığı ve yürüme güçlüğüne neden olan bu hastalık; röntgen bulguları, ameliyatsız tedavi seçenekleri ve diz protezi ameliyatı açısından ayrıntılı değerlendirilmelidir. Erken tanı ve doğru tedavi planlaması ile yaşam kalitesi korunabilir.

Diz Kireçlenmesi (Gonartroz) Nedir?

Diz kireçlenmesi yaşlanmayla birlikte görülen ve diz ekleminin geri dönüşsüz olarak yıpranmasıdır. Halk arasında sıvı kaybı olarak bilinse de aslında kıkırdaklarda sıvı artışı, dizde sinovit dediğimiz ödem atakları görülür. 

Diz Kireçlenmesi Neden Olur?

Dizin yoğun kullanımı, ailesel özellikler, kilo ve geçirilmiş travmalar eklem kireçlenmesine yol açar. Diz ekleminde kıkırdak incelmesi, menisküslerin yırtılması, hareketi engelleyen mekanik çıkıntılar ve bacakta deformasyonlar eşlik eder. Dizin büyük bölümünü ilgilendiren bu sağlıklı yapılar fonksiyon görmemeye başlar.

Diz Kireçlenmesi Kimlerde Görülür?

Hareket kısıtlılığı ve ağrı en belirgin yaşam kalitesini bozan semptomlardır. Tekrarlayan mikrotravmalar, genç yaşta oluşan menisküs yaralanmaları, kıkırdak hasarları ya da spor yaralanmaları kireçlenmeyi erken yaşta ortaya çıkaran sebeplerdir. Tüm bunlar olmasa bile sadece yaşlanmayla diz kireçlenmesi oluşabilir.

Diz Kireçlenmesi Röntgen Bulguları

Diz kireçlenmesinde eklem aralığında daralma, kaval kemiği ve uyluk kemiği arasındaki boşluğun azalması röntgende görülür. Kireçlenme çok ilerlemişse bu boşluk tamamen kapanır ve kemik kemiğe temas eder.

Eklem çevresinde mekanik kemik çıkıntıları görülür. Bunlara osteofit denir. Eklem çizgisinde skleroz dediğimiz renk değişikliği ve kıkırdağın kemiğe bakan taraflarında kistler görülür.

Diz Kireçlenmesi Ameliyatsız Tedavisi

Diz kireçlenmesinde ameliyat son tedavi seçeneğidir. Öncelikle ameliyatsız tedavi yöntemleri denenmelidir. Ağrı kesici ilaçlar, kıkırdak destekleyici vitaminler, eklem içi enjeksiyonlar ameliyatsız tedavi seçenekleridir.

Enjeksiyon yöntemlerinde eklem sıvıları, kayganlık artırıcı sıvılar ve ortobiyolojik ajanlar denenebilir. Rejeneratif tedavinin önem kazanması ile birlikte enjeksiyon seçenekleri oldukça gelişmiştir. Eksozom, göbek yağından kök hücre, PRP, kitosan enjeksiyonu, hidrojel tedavisi gibi birçok yöntem uygulanabilir. Bu enjeksiyon yöntemlerinde hasta seçimi oldukça önemlidir.

Fizik tedavi yöntemleri diğer ameliyatsız seçeneklerden birisidir. Tüm bu tedavilere rağmen hastalık ilerler ve yaşam kalitesi bozulursa total diz protezi ameliyatı nihai yöntem olarak devreye girer.

Diz Kireçlenmesi Ameliyatı

Diz kireçlenmesi ameliyatı, eğer dizin büyük bölümü kireçlenmiş ise total diz protezidir. Yani eklemin komple yenilenmesidir. Ancak dizin sadece bir bölümü kireçlenmiş ise yarım diz protezi uygulanır.

Protez taktırmak istemeyen hastalarda artroskopik debridman sadece mekanik şikâyetler ön planda ise tercih edilebilir. Takılma, kilitlenme gibi mekanik şikâyetler artroskopi ile giderilir ancak diz kireçlenmesi kısa sürede ilerlemeye devam eder.