Kondromalazi Patella: Evrelemesi, Tedavisi ve Ameliyatı
Kondromalazi patella, diz kapağının arka yüzündeki eklem kıkırdağının yumuşaması ve hasarlanmasıyla ortaya çıkan, özellikle merdiven inip çıkarken ve çömelirken diz önü ağrısına yol açabilen bir kıkırdak sorunudur. Diz kapağı ağrısına hareket sırasında ses gelmesi ve şişlik eşlik edebilir. Tanıda hasta öyküsü, fizik muayene ve gerektiğinde diz MR’ı birlikte değerlendirilir. Kondromalazi patella tedavisi, kıkırdak hasarının evresine ve şikâyetlerin düzeyine göre planlanır. Aktivite düzenlemesi, fizik tedavi ve diz çevresi kaslarını güçlendiren egzersizler ameliyatsız tedavinin temelini oluşturur. Uygun hastalarda enjeksiyon tedavileri, dirençli ve ileri olgularda ise cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.
İçindekiler:
Kondromalazi Patella Nedir?
Kondromalazi patella, diz kapağının eklem yüzeyinde bulunan kıkırdak yapının yumuşaması ve ödemlenmesi hastalığıdır. Diz önü ağrısının en sık sebebidir. Diz kapağı, femurun alt ucu ile eklem yaparak ekstansör mekanizmayı oluşturur. Bu eklemin yoğun kullanımı, travmaya maruz kalması ve dizilim bozuklukları kıkırdak hasarı oluşturabilir. Kondromalazi patella, radyolojik veya artroskopik olarak teşhis edilebilen kıkırdak anatomisinin hasarlanmasıdır.
Patellofemoral ağrı sendromu ise klinik bir tanıdır. Kondromalazi patella, patellofemoral ağrı sendromunun da en sık sebebidir. Ergenlerde, genç sporcularda, erişkinlerde ve kadınlarda daha sık görülür. İleri yaşlarda görülen diz kapağı ağrısının sebepleri daha çok kireçlenmeye bağlıdır.
Kondromalazide, kireçlenmeden farklı olarak sadece kıkırdaklarda yumuşama ve bozulma başlamıştır. Kemik çıkıntıları ve yapısal bozulmalar başlamamıştır. Tanı ve tedavisi diz kireçlenmesinden farklıdır. Ancak tedavi edilmezse erken yaşta diz kireçlenmesine yol açar.
Kondromalazi Patella Nedenleri
Dizin kullanım alışkanlıkları, biyomekanik dizilim bozuklukları, bacak kaslarındaki gerginlik ve güçsüzlük diz kapağı kıkırdağında yumuşamaya neden olabilir. Özellikle çömelme, merdiven inip çıkma ve diz üstü aktivitelerin yoğun yapılması bu şikâyetleri artırabilir. Anatomik olarak artmış Q açısı, düztabanlık, valgus deformiteleri ve rotasyon bozuklukları kondromalazi patellanın daha kolay oluşmasına yatkınlık oluşturur.
Kuadriseps kasının zayıf olması, vastus medialis oblik kasının zayıf olması ve hamstringlerin gergin ve kısa olması kondromalazi patellaya sebep olabilir. Tüm bu anatomik yapılar normal olsa bile patellofemoral eklemin yanlış kullanılması ve biriken mikrotravmalar kondromalazi patellaya yol açabilir.
Kondromalazi Patella Belirtileri
Kondromalazi patellada en sık belirti diz kapağı ağrısıdır. Diz kapağından ses gelmesi, krepitasyon ve şişlik görülebilir. Bu şikâyetler tek taraflı veya çift taraflı görülebilir. Hasta hikâyesi tipiktir. Şikâyetler merdiven inip çıkarken, yokuş inip çıkarken ve çömelip kalkma esnasında artar. Patella öğütme testi pozitiftir.
Hasta düz yatırılıp bacak düzken patella ve femur arasında sürtünme kuvveti uygulanır. Bu esnada hastanın ağrısı artar. İleri vakalarda muayene esnasında ağrı şiddetli olur. Muayene öncesi hasta bu konuda uyarılmalıdır. Squat yapmak ve dizi büküp yüklenmek şikâyetleri artırır.
Kondromalazi Patella Teşhisi
Patellofemoral ağrı sendromu kliniği olan bir hastada MR istenir. Röntgende bu hastalık tanınmaz ancak başka bir patolojiyi gözden kaçırmamak için istenir. MR’da kıkırdak yapı değerlendirilir. Kıkırdak yapının ödemlendiği ve diz kapağının arkasında sinovite bağlı ödem olduğu görülür. Hasta hikâyesi, fizik muayene bulguları ve MR görüntüleri aynı anda değerlendirilerek teşhis yapılır.
Kondromalazinin kesin tanısı ve evrelemesi artroskopik olarak yapılır. Diz artroskopisine başlarken patella ve kıkırdak yapı muayene edilir. Kıkırdak yapı kamerayla görülerek kesin evreleme yapılır. Ancak çoğu diz önü ağrısında artroskopi gibi girişimsel bir işlem yapmaya gerek yoktur. Tedavi genelde medikal tedavi ve fizik tedavi olduğu için MR yeterlidir.
Kondromalazi Patella Evrelemesi
Evrelemede MR sınıflaması veya Outerbridge artroskopik kıkırdak sınıflaması kullanılır. İkisi de dört evreden oluşur.
MR Sınıflaması:
- Grade 1: Kıkırdak yapıda sadece yumuşama vardır. Defekt veya kayıp yoktur.
- Grade 2: Etkilenen bölge lokaldir ve kıkırdak kalınlığının %50’sinden azını ilgilendirir.
- Grade 3: Kıkırdağın etkilenen bölgesi, kıkırdak kalınlığının %50’sinden fazlasını ilgilendirir.
- Grade 4: Tam kat kıkırdak kaybı vardır.
Artroskopik Outerbridge Sınıflaması:
- Grade 1: Kıkırdak muayene edildiğinde sadece yumuşama vardır. Kayıp yoktur.
- Grade 2: Kıkırdakta çizgilenmeler başlamıştır ancak derin değildir.
- Grade 3: Kıkırdaktaki çizgilenmeler derin çatlaklara dönüşmüştür.
- Grade 4: Tam kat kıkırdak kaybı vardır ve kemik açığa çıkmıştır.
Kondromalazi Patella Tedavisi
Tedavi seçenekleri ve başarı oranları evrelemeye göre çok değişir. Erken evrelerde, özellikle evre 1’de, basit ilaçlar, fizik tedavi ve enjeksiyonlar yeterlidir. Bazen sadece aktivite modifikasyonu ve patellofemoral ağrıyı artıran aktivitelerden kaçınılması tedavi için yeterli olur. Ancak evre 4 kıkırdak hasarlarının tedavisi genellikle çok zordur.
Kanlanması olmayan kıkırdak yapı, eklemden difüzyon yoluyla beslenir. Tam kat hasar olduğu zaman ilaçlarla ve egzersizle onarım mümkün değildir. İlaç ve fizik tedavi ile şikâyetler azalır ancak hasar evre 4’e ulaşmışsa kıkırdak onarımı mümkün olmaz. Evre 2–3 hastalarda tedavi basitten karmaşığa doğru ilerler.
İlk aşamada girişimsel olmayan tedaviler uygulanır. İleri olgularda, ameliyatsız tedaviye cevap vermeyen dirençli vakalarda artroskopik işlemler uygulanabilir. Rejeneratif tedavi yöntemleri, kök hücre, eksozom ve PRP gibi yöntemler teorik olarak yararlıdır. Ancak kanıta dayalı tıpta bilimsel olarak tedavi algoritmasında %100 yerini almamıştır.
Kondromalazi Patellaya Ne İyi Gelir?
- Egzersiz ve Fizik Tedavi
- Soğuk Uygulamalar, Buz Tedavisi (Saat başı 15 dakika.)
- Ağrı Kesici Tabletler
- Krem ve Spreyler
- Glukozaminler
- Dizlik Kullanımı
- Enjeksiyon Yöntemleri
Diz Kapağı Altında Ağrı Sebepleri?
- Kondromalazi Patella
- Medial Plika Sendromu
- Troklear Displazi
- Patellar Tilt (Diz Kapağının Yana Kayması)
Kondromalazi Patella Egzersizleri
Kuadriseps kasının kuvvetlendirilmesi izometrik yapılmalıdır. Kuadriseps kasını kuvvetlendirmek için squat yapılırsa hastalık ilerler ve şikâyetler artar. Bacak düz uzatılırken diz altına havlu konulup dizin yere bastırılması, düz bacak kaldırma ve iki diz arasına havlu konulup dizlerin sıkıştırılması gibi kasılma egzersizleri, bacak düz pozisyondayken yapılmalıdır.
Diz bükülüyken kuadriseps kası kasılırsa yük patellofemoral ekleme biner ve hastalık ilerler. Bacak düzken kuadriseps kası kasılırsa yük kuadrisepse biner ve hastalık iyileşir.
- Kuadriseps kasının kuvvetlendirilmesi.
- Hamstring kaslarının esnetilmesi.
- Addüktör ve abdüktör mekanizmalar arasında denge kurulması.
- Vastus medialis oblik kasının kuvvetlendirilmesi.
Kondromalazi Patella Ameliyatı
Özellikle evre 4 hastalarda, hastalık kronikleşmişse ve hasta diğer yöntemlerden fayda görmüyorsa artroskopik mikrokırık işlemi uygulanabilir. Kemikte açılan tünellerin kemik iliğini uyarıcı etkisiyle fibröz kıkırdak oluşması hedeflenir. Dizilim bozukluğu olan hastalarda kemik düzeltme ameliyatları eklenebilir.
Kıkırdak kaybı genişse ve mikrokırık işlemi yetersiz kalacak gibiyse mozaikplasti ameliyatı bu bölgede başarılı değildir. O yüzden bazı hastalarda nadir de olsa genç yaşta dizi korumak için Fulkerson ile anteromedializasyon ameliyatı yapılır. Bu sayede patellaya elevasyon yapılarak patellofemoral eklemdeki basınç düşürülür. Artroskopik olarak lateral gevşetme eklenebilir. Bu ameliyatlar, dizilim bozukluğu da olan ileri olgularda uygulanır. Hastaların %95’i ameliyatsız olarak iyileşir.
Diz Kapağından Ses Gelmesi?
Kendiliğinden Geçer mi?
PRP Tedavisi İşe Yarar mı?
Yazar: Doç. Dr. Yakup Alpay
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı


