Bankart Lezyonu: Nedir? Tedavisi, Ameliyatı ve Sonrası

Bankart lezyonu, omuz çıkığı sonrasında labrum ve eklem kapsülünün glenoid kemiğinden ayrılmasıyla gelişen, omuz stabilitesini etkileyen önemli bir yaralanmadır. Bankart lezyonu tedavisinde labrum hasarı, eşlik eden kemik kaybı, hastanın yaşı ve spor aktivitesi değerlendirilerek cerrahi planlama yapılır. Artroskopik Bankart tamiri, ayrılan dokuların mini çapalarla kemiğe sabitlenmesini ve omuz stabilitesinin yeniden sağlanmasını hedefler. Hill-Sachs lezyonu ve kemik Bankart varlığı cerrahi yöntemin belirlenmesinde etkiliyken ameliyat sonrası fizik tedavi, kuvvetlendirme ve kontrollü spora dönüş iyileşme sürecinin temel aşamalarını oluşturur.

Bankart Lezyonu Nedir?

Bankart lezyonu, omuz eklem kapsülünün ön ve alt bölgesinin labrumla birlikte yuvayı oluşturan kemik bileşkeden ayrılmasıdır. Travma veya spor yaralanması sonucu labrum dokusu glenoid kemiğinden ayrışır ve omuz çıkığına sebep olur. Bankart denmesinin sebebi, bundan 150 yıl önce bu yaralanmayı ve tedavisini ilk tarif eden İngiliz doktorun adının verilmesidir. Omuz çıkıklarında MR görüntülerinde Bankart lezyonu görülür ve tedavi planlaması yapılır.

Hill-Sachs Lezyonu Nedir?

Hill-Sachs lezyonu, tekrarlayan omuz çıkığına bağlı gelişen humerus başındaki ısırılmış elma görüntüsüne benzeyen kemik defektidir. Artroskopik Bankart tamiri yapılmayan hastalarda görülür. Hill-Sachs lezyonu görüldüğü zaman vakanın komplike olduğu, birden fazla kez çıktığı tahmin edilir. Kemik defekti büyük ise tomografi ile analiz yapılır. Cerrahide artroskopik Bankart tamirine remplissage eklemek genelde yeterlidir. Çok büyük defektlerde ise açık cerrahi ve kemik greftlemesi yapılır.

Kemik Bankart Lezyonu Nedir?

Bankart lezyonu, labrum ve kapsül bileşkesinin kemikten travmatik avulsiyonudur. Travma enerjisi yeterince şiddetli ise labrum kemikten sıyrılırken kemik parçası koparır. Bu kopan parça genellikle küçük, kapsüle yapışık, ana kemikten sıyrılarak ayrışır. Bu kemik parçasının tomografi ile büyüklüğü değerlendirilir. Küçük parçalar kapsülle birlikte, kemik sanki kopmamış gibi normal tamir yapılır. Glenoid dediğimiz yuvanın önemli bir büyüklüğünü oluşturuyorsa vida yöntemi ile sabitlenmelidir. Kemik Bankart lezyonları, yumuşak doku Bankart'a göre daha komplike cerrahi yöntemler gerektirebilir.

Bankart ve SLAP Farkı Nedir?

Bankart lezyonunda labrumun ön ve alt bölümü yırtılır. SLAP lezyonunda labrumun üst bölümü yırtılır. Glenoid dediğimiz yuvayı saat gibi düşünürsek Bankart lezyonunda saat 3-6 arası bölüm yırtılır. SLAP lezyonunda ise saat 11-1 arası üst bölüm yırtılır. Bankart lezyonunda omuz eklemi yerinden çıkarken SLAP lezyonunda omuz çıkığı yoktur ve omuz ağrısı görülür. Travma şiddeti yüksekse omuz kapsülü saat 11 hizasından saat 6 hizasına kadar yırtılabilir. Bu durum, SLAP ve Bankart lezyonunun birlikte görülmesidir. SLAP ve Bankart, ikisi de omuz eklem kapsülünün yırtığıdır. Ancak eklem kapsülünün farklı anatomik bölgesinde görülür. Nadiren iki lezyon aynı anda eşlik edebilir ve mutlaka cerrahi yöntemle artroskopik tamir yapılmalıdır.

Bankart Lezyonu Tedavisi

Bankart lezyonunun genç yaşlarda ve sporcularda 1. seçenek tedavisi cerrahi yöntemlerdir. Omuz artroskopisi dediğimiz kapalı yöntemle 3 adet delikten Bankart tamiri yapılır. Artroskopik Bankart tamiri dediğimiz bu cerrahi, primer vakalarda altın standart yöntemdir. Revizyon vakalarında veya kemik defekti geniş lezyonlarda Latarjet ameliyatı uygulanabilir. İleri yaş hastalarda, özellikle 50 yaş üstü sedanter hastalarda takip edilip 2. çıkık beklenebilir. Omuz ilk kez çıkıyorsa omuz kol askısı ile istirahat önerilir. Tekrarlayan çıkıklarda Bankart lezyonu tüm yaşlarda cerrahi yöntemle tedavi edilmelidir.

Bankart lezyonu ameliyatsız yöntemlerle iyileşmez. Kapsül ve labrum kemikten ayrışır ve uzaklaşır. Mekanik olarak bu ayrışma cerrahi yöntemle onarılmazsa kendiliğinden iyileşmez. Ancak hastaya eğitim verilir ve tekrarlayan çıkık önlenebilir. Omuz kol askısı ve ağrı kesiciler erken dönemde etkilidir. İlerleyen dönemde, ilk çıkıktan 3 hafta sonra fizik tedavi önerilir.

Artroskopik Bankart Ameliyatı

Artroskopik Bankart ameliyatı genel anestezi ile yapılır. Hasta şezlong pozisyonunda oturtulur. Omuz çevresi steril edilir. Kamera sistemleri hazırlanır. Omuz arkasından 3 mm delikten kamera yerleştirilir. Omuz içerisi izotonik sıvı ile doldurulur. Omuz ön tarafından 2 adet 5 mm delik açılır. Bu deliklerden tamir ipleri geçirilir ve labrum kemiğe ankor dediğimiz mini çapalarla sabitlenir. Omuz stabilitesi kontrol edilir. Eşlik eden omuz eklem içi farklı sorunlar varsa aynı seansta tamir edilir.

Genel anestezi riskleri bu ameliyat için de geçerlidir ancak çok nadir görülür. Enfeksiyon, kapalı ve steril bir işlem olduğu için 1000'de 1'den daha azdır. Kliniğimizde bu zamana kadar hiç görülmemiştir. Sinir hasarı bilimsel yayınlarda tariflense de pratik hayatta çok nadirdir. En önemli risk, travmatik spor yapan hastalarda ameliyata rağmen tekrar çıkık görülebilmesidir. Tekrar çıkık oranı yüzde 2-3'ten daha azdır.

Bankart lezyonu ameliyat edilmezse tekrarlayan omuz çıkığına sebep olur. Omuz her çıktığında çok ağrılıdır ve yerine oturtulması, hastaneye gidilmesi ve çekilen ağrılar zahmetlidir. Aynı zamanda her çıkıkta kıkırdak hasar görür. Humerus başında Hill-Sachs lezyonu dediğimiz kemik defekti oluşur. Kemik defekti büyüdükçe basit Bankart tamiri yerine daha komplike ameliyatlar gerekir. Bankart tamirine remplissage ve kemik ameliyatları eklemek gerekebilir. Bankart lezyonu ameliyat edilmezse geçen zaman hasta aleyhinedir. Çıkık riski ve korkusuyla yaşamak aynı zamanda hasta psikolojisini bozar.

Bankart Lezyonu Ameliyatı Sonrası

• 1. Gün: Hastanede 1 günlük yatış gerektirir. Hastanın durumu iyiyse aynı gün taburcu da edilebilir. İlk gün el bilek hareketleri önerilir. Ödem tedavisi ve ağrı kesiciler uygulanır.
• 1. Hafta: İlk bir hafta ödemin azalması, istirahat ve ilaç kullanımı ile geçer. Ödem için buz tedavisi önerilir. Omuz kol askısı kullanılmalıdır. Gün içerisinde askı çıkarılıp dirsek ve el bilek hareket ettirilir. El bilek egzersizleri, dirsek açılıp kapatılması önerilir. Omuz gövdeden ayrılmamalı, hareketler doktorun tarif ettiği şekilde olmalıdır.
• 2. Hafta: İkinci hafta ağrı ve ödem azalır. Fizik tedavi süreci başlar. El bilek ve dirsek hareketleri daha sık yapılır. Omuza pasif hareket başlanır. Aktif hareket yapılmamalıdır. 14. gün yara kontrolü sonrası duş alınabilir. Yara yıkanabilir. Pansuman sonlandırılır.
• 3. Hafta: Üçüncü haftada sarkaç hareketleri başlanmalıdır. Omuz kol askısı çıkarılır ve kol yana sarkıtılır. Salınım hareketi yapılır. Omuza yük binmeden yer çekimi ortadan kaldırılarak pasif hareket başlanmış olur. Omuz abdüksiyonu ve iç rotasyon hareketinde sakınca yoktur. Ancak abdüksiyon ve dış rotasyona zorlanması tamir hattına zarar verir. Ağrı sınırında pasif omuz hareket açıklığı artırılması hedeflenir.
• 6. Hafta: Altıncı haftada omuz tamir bölgesi iyileşmiştir ancak mukavemet kazanmamıştır. Omuz hareketlerinin normale yakın olması hedeflenir. Çok hafif, 10-15 derece dış rotasyon kısıtlılığı olması tolere edilir ve istediğimiz bir şeydir. Omuz ön kapsülünü büzüştürerek tamir ettiğimiz için dış rotasyonda bir miktar kayıp olması normaldir. Bu durum hastanın gündelik yaşamını etkilemez ve fonksiyon kaybı yapmaz.
• 3. Ay: Altıncı hafta ile on ikinci hafta arası kuvvetlendirme çalışmaları yapılır. Normal gündelik yaşama dönülmüştür. Profesyonel sporcular fizyoterapist eşliğinde direnç egzersizleri ve antrenmanlara başlar.